در این مقاله میخوانیم  که تکامل کودک اصلا یعنی چی و تفاوت رشد و تکامل را باهم بررسی میکنیم .

عوامل تخریب گر و بهبود دهنده تکامل کودکان را میشناسیم و با پرچم های قرمز تاخیر  تکاملی در کودکان  برای تشخیص زود هنگام تاخیر های تکاملی آشنایی پیدا میکنیم تاهرچه سریع تر برای درمان آن اقدامات لازمه را انجام بدهیم.

در همه کشورها ۱۰ تا ۱۵ درصد از کودکان دچار تاخیر تکاملی هستند  و اینکه در سالهای اخیر آمار تاخیر تکاملی افزایش پیدا کرده است نشان دهنده پیشرفت است و به این معناست که دیگر به بچه هایی که تاخیر تکاملی دارند برچسب های عقب مانده و مجنون را نمیزنند و در عوض برای درمان ان اقدام میکنند.

از سویی در  سالها اخیر به دلیل پیشرفت هایی که در نگهداری از نوزادان نارس رخ داده و نوزادان نارس شانس بیشتری برای زنده ماندن دارند و اوتیسم و بی فعالی که از عوامل تاخیر تکاملی هستند زودتر تشخیص داده میشوند آمار تاخیر تکاملی رو به افزایش است.

قبل از هر چیز اول در مورد معنی تکامل کودک بهتره صحبت کنیم .

تکامل چیست؟

تکامل کودک با رشد کودک متفاوت است .رشد کودک به میزان وزن گیری کودک در هر ویزیت و افزایش قد و دور سر وی اطلاق میشود و ارتباط بیشتر با تغذیه کودک دارد.

در حالی که واژه تکامل برای پیشرفت حرکتی و مغزی کودک است .مثل گردن گرفتن و نشستن و راه رفتن و صحبت کردن و ….

پس دو واژه رشد و تکامل که اغلب در کنار همدیگر استفاده میشود با یکدیگر تفاوت بسیاری دارند.

در گذشته ها بیشتر به رشد بچه ها و وزنگیری انها بیشتر توجه میشد و عدم تکامل  به موقع کودک معمولا با انکار رور به رو میشده است و زمانی به فکر درمان کودک می افتند که دیگه دیر شده است و سالهای طلایی برای تکامل کودک را از دست داده اند.

ابعاد مختلف تکامل کودک

ارتباطی:درک و تولید نماد های ارتباطی زبان به مانند تماس چشمی کودک از ۲ ماهگی

حرکات درشت:استفاده از عضلات بزرگ بدن مثل گردن گرفتن و نشستن و راه رفتن

حرکات ظریف :استفاده از عضلات کوچک دست مثل برداشتن وسایل با نوک انگشت و بستن دکمه و..

مهارت در شناخت:استفاده از فرآیند های برتر مغزی مانند فکر کردن و تحلیل و حافظه و یادگیری مثل مهارت حل مسئله

عملکرد اجتماعی و عاطفی: تعامل با دیگران و واکنش های عاطفی

البته نکته مهم قابل ذکر اینست که حیطه های مختلف تکامل از همدیگر جدایی پذیر نیستند و بر همدیگر اثر دارند.

و سرعت رخ دادن حیطه های مختلف تکامل در کودکان متفاوت است.

تکامل کودک هم به ژنتیک کودک و هم محیط او بستگی دارد.

تکامل کودک در طی زمان بر اثر برقراری اتصالات بیشتر بین سلول های مغزی رخ میدهد که به انها سیناپس گفته میشود و زمانی که این سیناپس ها ایجاد نشوند و یا کم ایجاد شوند تکامل کودک به تاخیر می افتد.

عوامل تخریب گر تکامل:

• تغذیه و رشد نامناسب
• تجربیات و استرس های منفی
• محیط زندگی نامناسب
• عدم وجود محرک های حسی مناسب
• چالش و بازی ناکافی

عوامل پیشرفت  سرعت تکامل کودک:

۱-بازی های مناسب و عدم محدود کردن کودک با حفظ ایمنی در محیط زندگی کودک

مثلا لبه های تیز را با ابر بپوشانید و کف زمین را فرش یا پتو پهن کنید و  وسایل شکستنی و خطرناک را از محیط بردارین و اجازه بدید کودک  آزادانه بازی کند.

بازی مسیر اصلی تکامل کودک است.

۲-فراهم کردن چالش هایی مثل پیدا کردن توپ از زیر مبل یا دراوردن لوبیا از قوطی و یا شانه کردن موها

۳- اجازه دهید کودک با وسایل اطراف ارتباط حسی مناسب برقرار کند

مثلا بدون کفش روی چمن ها راه برود.

یا شن بازی و کف بازی و …

۴-حضور کودک در طبیعت و تماس با آفتاب

۵-خواب مناسب

۶-پرهیز از مصرف زیاد مکمل ها

۷-پرهیز از توجه زیاد  به کودک و غذایش

۸-تشویق کردن کودک

بدون پایش تکامل ۵۰ درصد تاخیر های تکاملی بعد ۵ سالگی تشخیص داده میشوند که زمان سنجش مدارس است و دیگه برای هر اقدامی دیر شده و کودک از تعامل با کودکان سالم محروم میشود.

پرچم های قرمز تاخیر تکاملی:

۲ ماهگی:

به صداهای بلند پاسخ ندهد.

اجسام متحرک را با نگاه دنبال نمیکند.

به اشخاص لبخند نمیزند.

دستش را به دهان نمیبرد

وقتی به روی شکم خوابیده نمیتواند سرش را بلند کند.

مکیدن و بلع ضعیف دارد.

۴ ماهگی:

اشیای در حال حرکت را با نگاه دنبال نمیکند.

به افراد لبخند نمیزند.

نمیتوتند سرش را ثابت نگه دارد.

بغبغو یا صداهای دیگر با دهانش تولید نمیکند.

اشیا را به دهان نمیبرد.

وقتی ایستاده روی سطح سفت قرار میدهیم پاهایش را نمیتواند به پایین فشار بدهد.

نمیتواند یک یا هر دو چشمش را در تمام جهات حرکت دهد.

۶ ماهگی:

برای گرفتن اشیایی که در دسترسش قرار دارند تلا شنمیکند.

به مراقب خودش توجهی نمیکند.

به صداهای اطراف واکنش نشان نمیدهد.

اشیا را به دهان نمیبرد.

از خودش صدا در نمیاورد.

به هیچ طرفی غلت نمیزند

این ها نمونه هایی از پرچ های قرمز برای تاخیر تکاملی بودند و تک تک ذکر کردن برای تمام سنین از حوصله این مقاله خارج است لذا توصیه میکنم فرم های آسکی مخصوص هر سن که از ۲ ماهگی تا ۴ سالگی هست را پر کنید و از پیشرفت تکامل کودک خود مطمئن شوید.

بررسی تکامل توسط متخصص اطفال دوره دیده یا متخصص تکامل یا متخصص مغز و اطفال کودکان می باشد

برای مشاوره و نوبت دهی با متخصصان اطفال و پزشکان دیگر مرکز روی این کلیک کنید